ПАТОТ НА ПОДВИЖНИКОТ
ГЛАВА ЕДИНАЕСЕТТА
За внатрешната борба како средство
Со отфрлањето на надворешните окови, ги симнуваш и внатрешните. Додека се ослободуваш од световните грижи, твоето срце се ослободува од внатрешната болка. Така станува јасно дека оваа тешка борба што ја водиш со самиот себе е само средство преку кое се доаѓа до целта. Таа самата не е ни добра ни лоша; светите Отци често ја споредуваат со лекот што го препишува лекарот. Иако понекогаш таа борба е болна, таа сепак останува само средство преку кое се постигнува повторното исцеление.
Секогаш имај го на ум дека воздржувањето само по себе не е добродетел. Зарем е добродетел ако човек по своја невнимателност падне во длабока јама, па потоа се фати за лопата и мотика за да се извлече од таму? Зар не е природно да ги употреби орудјата што му се дадени од Оној што има власт над него, за да се спаси од темнината и задушливиот воздух? Ако не би го сторил тоа, зар не би било тоа безумие?
Од овој пример можеш да научиш мудрост. Орудјата се средствата што ни се дадени за нашето спасение: евангелските заповеди и Светите Тајни, што секој христијанин ги прима преку крштавањето. Ако не ги употребуваш, тие не можат да ти бидат од никаква полза. Но ако ги користиш како што треба, тие ќе ти го отворат патот кон слободата и светлината.
„Во царството Божјо треба да влеземе преку многу маки. “ (Дела 14:22). Како затвореник во темнина, човек треба да се откаже од многу удобности – од одмор, сон и забава; и ние, исто така, треба да бидеме будни и внимателни, да ја искористиме секоја прилика, додека другите спијат или се занимаваат со суетни нешта. Да не ја испуштаме од рацете мотиката и лопатата — а тоа за нас се молитвата, постот, бдението и трудот — за да држиме сè што ни заповедал Господ Исус Христос (Мат. 28:20). Ако на срцето му е мачно од оваа строга дисциплина, тогаш треба со силата на волјата да го присилиме да се покори, ако навистина сакаме да бидеме слободни.
Каква награда добива тој затвореник? Дали воопшто добива некаква награда?
Неговата награда е трудот. Наградата се состои во љубовта кон слободата што ја чувствува, во надежта и верата преку кои му се дадени орудјата за трудот. Со тој труд растат верата, надежта и љубовта; колку човекот е пожртвуван и помалку се штеди себеси, толку поголема е наградата. Тој е свесен дека е само еден затвореник меѓу затворениците и не се издвојува од своите ближни — грешник меѓу грешници на земјата. Но, додека другите, предавајќи се на безнадежноста, спијат или се забавуваат за да го измамат времето, тој работи. Нашол благо и го сокрил на нивата (Мат. 13:44); во себе го носи Царството Божјо — љубовта, надежта и верата дека еден ден ќе излезе на светлина и на свеж воздух.
За сега, тој вистинската слобода ја гледа само „како во огледало“ (1 Кор. 13:12), но во својата надеж веќе е слободен човек, зашто „со надеж се спасивме“ (Рим. 8:24). А надежта што се гледа не е надеж, вели апостолот, за да го разбереме ова таинство: кога затвореникот еднаш ќе ја достигне слободата и ќе ја види лице в лице, тогаш повеќе не е затвореник меѓу затворениците на земјата — тој живее во светот на слободата, онаа слобода во која беше создаден Адам и што ни беше вратена преку Христа.
Како овој затвореник, и ние веќе сме слободни во својата надеж, но полнотата на спасението не е во овој земен живот, туку надвор од него. Дури таму ќе можеме да кажеме: „Спасен сум.“ И заповедта: „Бидете совршени, како што е совршен вашиот Отец небесен“ (Мат. 5:48), не ни е дадена затоа што е целосно достижна овде, туку за да го започнеме својот труд сега — со поглед постојано насочен кон вечноста.
Целта на човечката слобода не е во човекот самиот, ниту во друг човек, туку во Бога, нè поучува Свети Теофан Затворник.
Зашто повикот на слободата гласи: „Покајте се!“ А гласот на Господниот повик е: „ Дојдете кај Мене сите изморени и обременети и Јас ќе ве успокојам “ (Мат. 11:28). Уморни – од каков труд? Обременети – со што? Не со земни грижи и напори, туку со трудот за спасение. Зашто, како што вели Господ: „Земете го Мојот јарем врз себе и научете се од Мене, зашто сум кроток и смирен по срце“ — Јас никогаш не мислев на своето земно добро, ниту се обременив со грижи додека на земјата одев.
Каква плата добиваат оние што се трудат за своето спасение и го носат товарот на борбата што им ја задава светот — и во нив и околу нив? Каква награда имаат оние што го земаат Христовиот јарем и живеат како Него — не учејќи од луѓе, ниту од ангели, ниту од книги, туку од Самиот Господ, од Неговиот живот, од Неговата светлина и дејство во нивната душа — оние што, како Него, можат да речат: „Смирен сум и кроток по срце, немам високо мислење за себеси, ниту за она што го правам и зборувам“?
Тие ќе најдат мир за своите души. Сам Господ ќе ги одмори. Ним ќе им биде дадена слобода од искушенија, грижи, понижувања, злоба, страв, немир и сè што го вознемирува човечкото срце.
Ова објаснување на Свети Јован Лествичник се пренесува од еден христијанин на друг. Искуството секогаш нè уверува дека Христовиот јарем е благ, и Неговото бреме лесно — за оние што Го љубат.
Но само оној што ќе истрае до крај, ќе се спаси (Мат. 10:22), а не оној што ќе се поколеба на патот или ќе се препушти на мрзливост. Ова ветување не важи за таквиот човек.
Затоа, да не слабиме во ревноста; да бидеме цврсти, непоколебливи, секогаш напредувајќи во делото Господово, знаејќи дека нашиот труд не е залуден во Господа (1 Кор. 15:58).
Кога еднаш ќе почнеме, не смееме да престанеме да правиме дела достојни за покајание — зашто одморот од подвигот е исто што и одрекување од него.
Тит Колиандер
За Преминпортал подготвил С.Стефковски
04.11.2025 лето Господово
